خِلافه ، مستراب

18/03/2019 / 0 Commenti
خلافه ، مستراب

 

در فرهنگ ما، وختی ئی کلمه ره بکار میوری باید حتماً یا قبلش ، یا بعدش بگی خلافه، انگار که داری فُش خوارمادر میدی، در صورتی که اِگه ئی مکان مهم وجود نداشت تکلیف شی بود؟، اصلاً زندگی بشر پیش میرفت؟، فقط کافیه فکر کنیمان در خانه مانه ها (خلافه) مستراب نباشه شی میشه؟

 

البته ما در هِمدان حق داریمان اَ (خلافه) مستراب بدمان بیا، بریکه، در خانه هاي قدیم هِمدان، بدترین جاي خانه (خلافه) مسترابش بود، یی جاي نسار، تاریک، که فقط اَ پایدنش، می جست بالا، یا شاش بند می شدیمان

 

اُ قدیم مدیما، هِمدان همه یِ خانه ها حیاط داشتن، بیشتر خانه ها درونی اندرونی داشتن، شانشین داشتن، سه یزان و تِنِوی داشتن، ولی بدترین جاي خانه ها چه اِنه یِ پولدارا و چه انِه یِ بیچارا میشد (خلافه) مسترابشان، بری ساختنش یی اطاقکی گوشه یِ حیاط دُروس میکردن که بری وردش باید اَ سه چارتا پله بری بالا، وا دو تا تِله سنگ یی چاله ای میساختن که می مانِسد قبر بچه، به اندازه یِ تقریباً سی سانت در هشتاد سانت، چینین بود که اِگه حواصته جم نیمیکردی وا پا میرفتی میانش، هر چند خیلی وختا دَسّه کلید و کیف پول و خیلی چیزاي دیه میفتادن میانش. ئی (خلافه) مسترابا، اَ پاینشان واز بودن، و هرچی اَ چاله هه میرخت جم میشد اُ زیره، و خود بخود وا آفتاب خشک میشد، اُ وخت خرکدارا وا الاغ می آمدن و وا بیل بار میکردن رو گوآله یِ خراشان و می بردنشان صحرا و موقه یِ برگشت میان همو گوآله هه پُر میکردن خیار و بر میگشتن شَر. بگذریم ، گوشه یِ حیاط تا محتویِ مسترابا خشگ بشه، میانش یی مشت مرغ و خروس می چرّید و بزرگ میشد، اُ وخت بشش موگفتن مرغ خانگی، قیمتشم اَ مرغاي دیه گرانتر بود، چونگه غذاي خانگی موخورد

 

حالا ئی مرغ و خروسا و بعضی وختا مرغ آبی سرشانه بخوره، اُ پشه هائی که اونجانه می نِشدن و بعدش می آمدن میان خانه و رو سفره مفره یِ غذاي مردم اَ همه بدتر بود، اُ وخت تا یکی ماخواست انتقاد کنه، مردم موگفتن؛ سِره خور، برو بینیمان تونم بری ما فوفول بازی درمیاری، ماشلام بیوین بچامانه همه شان سالم و سِره حالَن. ولی نیموگفتن که بچاشان اَ طب روده می مردن، تازه اینم باز چیز بدی نبود، وختی زمسان میشد، یک سوز بد کردتاری اَ میان چاله هه می آمد که نگو، مردم به هزار تا درد گرفتار می شدن

 

مثلا فرض کن، هِمدان وا چل درجه زیر صفر که آب آفتابه میانش یخ میزد، وا اُ سرما باید اَ زیر کرسی وخمیزادی ، رویِ برف و یخ، خرط خرط کنان آفتابه به دس میرفتی تا (خلافه) مستراب، اِگه اَ پله سُر نیموخوردی و سالم میرسیدی بالا، و ماخواستی چوتلی بینیشی، باید حواصته بازم جم میکردی که وا دمپائی اُتافوکو پات سُر نخوره بری میان چال،چراغشم که نور نداشت، بدکردارا کوچوکترین و کم مصرفترین لامپه میشتن بری (خلافه) مستراب و چشم آدم هیچ جاره نیمیدید، اصلا نِشدن رو اُ چال مستراب خودش یی هنری بود، اِگه موفق میشدی کارته بوکنی و سوز و سرماي میان چال و آب یخ آفتابه، اَ کمر به پاین فلجت نیمیکردن و بر میگشتی، دو سه ساعت باید باسن مبارکه میشتی زیر کُرسی تا یخش آب بشه، ماخوام بینم جواناي امروز اصلا جرأت وارد شده به یی چینین (خلافه) مسترابیه دارن؟

 

آفتابه ره که دیه نِگو، اُ وختا آفتابه ها یا آهنی بودن ، یا خانواده هاي نسبتاً پولدار آفتابه یِ مِسی داشتن که در هر دو صورتش سنگین بودن، یارو وا آفتابه میرفت (خلافه) مستراب، (خلافه) خودشه می شست؛ می آمد در دساشه می شست،یی مشت آب میان دانش قِر قِره میکرد، دس نماز می گرفت، بازم آفتابه هه نصمش پُر بود آب، میگی بلکم آبش برکت میکرد، یا مردم خودشانه گربه شور میکردن؟

 

نا گفته نمانه که آفتابه خودش داستاناي زیادی داره که بعداً مفصل راجبش صحبت موکنیمان