حِوُضِ آب

18/03/2019 / 0 Commenti
امروزه اِگه تمام خاناي هِمدانه بگردی یی حِووضِ آبم نیمیجوری، در صورتی که همدانی جماعت بدون حِووض نیمیدانسد زندگی کنه!، ینی تمام زندگی هِمِدانیا مخصوصاً زناشان دِور و وِره حوض می چرخید

وسط حیاط هر خانه ای یی حِوضی بود که یا وا دَلو رسمان پرش می کردن و یا وا تُرومّه و سالاي آخر بعضیا موتور آب هشته بودن. اُ اولا حِوضا همه شان سنگی بود که یواش یواش به سیمانی تبدیل شد، وسط هر حوضی یی دانه ففاّره داشت که عرص به عرص بری خوشگلی وازش میکردن تا آبشه بشانه هِوا و شِرپه شِرپ بوکنه و دو سه تا ماهی قرمز میانش بچخرن

زناي هِمدان از اُ صحبی که وخمیزادن وا حِوض سِروکار داشتن تا شب، ظرفاشانه میانش می شستن، رخت و لباساشانه میانش می شستن، میوه شانه میانش می شستن، اُ زمانا مسئله یِ بهداشت نبود فقط کافی بود آبش کُر باشه، ولی خدا میدانه چقدر لُهم و کثافت و مو ته حِوضه جم میشد، هر روز وا یی چیزی به اسم لُهم کش ته حوضِه ره تمیزش میکردن، لُهم کش در اصل یی لوله ای بود که وا حلبی می ساختنش، در قسمت پاینیش یی ذره کشاد میشد، وختی ماخواستن ردش کنن میان حِوض دسشانه میشتن بالاش تا فُشار هوا نیله آب بره میانش، وختی میرسید ته حوض دسشانه ور میداشتن و فشار سطح حوض باعث میشد که خود بخود آب بره میانش و تمام کثافتاي ته حوضه بکشه بالا ، اُ وخت دوواره دسشانه میشتن بالای لُهم کش تا موقه یِ کشیدن در آبش خالی نشه و بعد خالیش میکردن میان باغچه ای یا جای دیه، هر دو سه ماه یی وار آب حِوضه ره خالی میکردن، بری خالی کردنش یا خودشان وا سلط خالیش میکردن یا یی عده بودن که میان کوچه و خیاوان می چرخیدن و هِوار میزدن" آب حِووض"، که فقط کارشان ئی بود که آب حوضه ره خالی کنن (زمسانا میشدن برف رو) و بعدش یا با دَلو رسمان و یا وا ترُمّه پُرش کنن، پر کردنش زیاد مسئله نبود، ولی خالی کردنش واویلا بود، حوضاي جدید زیرآب داشت، اول ماهیاره میگرفتن و اُوخت زیرابه ره که میزدن آبش میرفت، ولی نودو نه درصد حِوضا زیرآب نداشت، وختی آبش خالی میشد، یا وا جارو کُلّه و یا وا سیم ظرفشوئی و اسپرون و ئی آخرا وا تاید میفتادن به جانش تا سبزه هاشه بشورن، اُو وخت یی ساعت بشش آفتاب میدادن تا حسابی سبزه هاش بره و بعد پُرش میکردن. یی وار یادمه در خانه یِ ما واز بود حِوضه ره تازه پُر کرده بودیمان یی سِگی زوان بسته داشت رد میشد و تشنه بود، تا سِرمان گرم شد یی دَفه تپید میان حیاط، شِرپ شِرپ آبشه خورد و رفت در!، چشمتان روز بد نوینه نِنه یِ خدا بیامرز دید، هیچی دیه مجبور شدیمان حِوضه ره دوواره خالی کنیمان

البته تاوسان حِوض صفاي خودشه داشت ولی زمسّانا میشد درد سَر، بعضی خانه هاي شیک و پوک اُ زمان یی حِوض زمسانی میان زیر زمینشان یا سیزانشان داشتن که بشش حِوض خانه موگفتن، و در زمسان حوض بزرگه ره خالی میکردن و یی تخته حِوض میکشدن روش و راحت میشدن، ولی اونائی که حِوض خانه نداشتن خیلی براشان مشگل بود. حالا میگینان تخته حِوض شیه دیه؟؛ بری جلوگیری اَ یخ زدن حِوض، نجار وا تخته یی جوه یِ بزرگی دُروس میکرد دُروس قد حِوضه و فقط یی دری براش دُروس میکرد به اندازه یِ هفتاد، هشتاد سانت که بشه اَ بالاش وازش کنی و بدیش کنار و اَ آب حوض استفاده کنی، اُوخت رو تخته هه گونی و بعضی وختا کاه میرختن که وا سگ سرماي همدان آبه یخ نزنه حِوضه بترکه و آبش بره، البته تخته یِ حِوض خودش مشکلاتِ خودشه داشت، وختی برف می آمد (بعضی وختا تا یی متر)، باید برفه ره میدان کنار، دِره تخته هه ره که اکثراً یخ میزد واز میکردن، یخ حوضِ میشگستن تا بشه اَ آبش استفاده کنی، یا مثلا وا اُ سرما میانش رخت و لباس آب بکشن، او زمان که ماشین رخشوئی نبود، اگه دره حِوض میشتی واز یی وار میدیدی یی بچه ای میفتاد میانش میمرد، چیزی که بری خانواده یِ خودمان پیش آمد و قبل اَ بدنیا آمدن مهَ یی دختری به اسم افسانه داشتیمان که طفلک میان حِوض خفه شده بود

هوا که گرم میشد، دواره رو حِوضه واز میکردن، دور و ورش تمام گلداناي شمدانی میشتن، او تخته یِ حِوضه رم میبرنش کنار بقچه، زیر سایه قشنگ می چیدن و روش دو سه قالیچه یِ داهاتی باف مینداختن و تقریبا میشه گفت بیشتر وختشانه رو اُ میگذراندن، عرص به عرص بقچه مقچه هاره آب میدان، ففاره ره واز میکردن که آب بشانه بالا و حیاطه آب و جارو میکردن ، سماوره روشن میکردن، اول شب یی چراغ مهتابی که فقط مخصوص تاوسان بود و سیمش اَ لابلاي درختا رد میشد بالاش روشن میکردن

عرصا، فقط بوی نَم و رطوبت حیاط و بقچه و عطر گلای داوودی و گُل محمدی و اطلسی و پرواز پرستو ها میان آسمان و صداي بازی بچا میان کوچه خودش قد یی دنیا صفا داشت

یادُم میا وختی خیلی کوچوگ بودیمان تاوسانا ظُر به ظُر میان حِوض آب میفتادیمان، ولی فقط بری اجازه گرفتن باید یی ساعت به نِنه مان التماس میکردیمان، خلاصه بعد اَ ناهار اجازه صادر میشد، ولی انقد سِرو صدا میکردیمان که آقاي خدا بیامرزه که زیر درخت خوابیده بود قُشقوُن می شد، اُ وخت نِنه بدخت بریکه صداي بوُوآ در نیایه، وا جارو میفتاد به جانمان تا درایمان درَ

هنوزم شکل و تِکه تَر اُ کرماي ریز ریز قرمز رنگ که مثد فنر میان آب حِوض واز و بسته میشدن یادمه، یاد کودکی و پدر و مادر همیشه بخیر